Þegar hástig lýsingarorða dugar ekki til

Í mér býr sígauni, innra með mér blundar óseðjandi þrá í að flakka um með mitt hafurtask á bakinu, setja niður tjald að kvöldi, taka mig saman að morgni og halda ferð minni áfram næsta dag.

Til að reyna að seðja þessa þrá mína fór ég í fjögurra daga leiðangur í sumar úr Núpsstaðaskógum í Skaftafell. Í nokkur ár hefur mig dreymt um að fara þessa leið, loksins var komið að því. Nokkrir félagar okkar Darra úr TKS tóku sig saman og fengu Leif Örn Svavarsson fjallaleiðsögumann til að vísa okkur leiðina. Farið er yfir Skeiðarárjökul og það er biti þar sem ég vil hafa einhvern pottþéttan til að leiða mig yfir.

Safnast var saman í Skaftafelli föstudagskvöldið 23. júlí og farið yfir ferðaplan og allt skipulag. Daginn eftir tókum við áætlunarrútuna frá Skaftafelli og yfir Núpsvötn þar sem stórir vatnatrukkar biðu þess að ferja okkur yfir Núpsvötn yfir í Núpsstaðaskóg. Það var ekki laust við að okkur fyndumst við vera hetjuleg með pokana okkar að klífa upp í trukkana. Framundan var fjögurra daga ferð um óbyggðir, öræfi og jökla. Hjá þeim sem áttu fæstar ferðir að baki varð vart við magaherping og hugsunina “út í hvað er ég búin að koma mér”. Þeir reynslumeiri fóru í huganum yfir tékklistann yfir dótið sem varð að vera með. Það getur komið sér illa að gleyma t.d. gönguskónum eða regnúlpunni. Sjálf hafði ég næstum gleymt klósettpappír en rétt munað eftir að kaupa hann í Vík í Mýrdal kvöldið áður. Óskeind vildi ég ekki ganga um öræfin.

Trukkarnir fluttu okkur heilu og höldnu yfir Núpsá en svo heita Núpsvötn áður en Súla og Núpsá falla saman og mynda Núpsvötn.  Í Núpsstaðaskógi voru pokar axlaðir og alvaran hófst. Gengið var inn að gljúfrunum og kíkt inn í þau að neðanverðu:

Þarna er komið að Kálfsklifi en það er klettaveggur sem þarf að klífa. Búið er að koma þar fyrir keðju og fór Leifur leiðsögumaður fyrstur þar upp og bauð þeim sem vildu að draga bakpokann þeirra upp. Vissulega var mikið öryggi af því en bæði til að hlífa bakpokanum mínum við hnjaskinu sem fylgir því að draga hann upp eftir veggnum og einnig af einskæru grobbi þá valdi ég að klifra upp með pokann. Satt að segja var ég alls ekkert viss um að það væri gáfuleg ákvörðun en það reyndist auðveldara en ég bjóst við og tilfinningin að hafa staðist þessa áskorun var óneitanlega notaleg. Hugsaði um lóðalyftingar vetrarins þar sem ég hékk þarna í keðjunni og þakkaði fyrir allt puðið.

Þarna fyrir ofan koma saman Hvítá og Núpsá og rétt ofan við ármótin eru fossar í báðum ánum. Hvítá er bergvatnsá en Núpsá jökulá. Því er hylurinn tvílitur og ber hann því nafnið Tvíliti hylur. Ég átti í erfiðleikum með að ná báðum fossunum á myndavélina mína en þessi mynd lýsir líklega hylnum hvað best:

Við tók ganga í fögru landslagi, Núpsárgljúfrin eru víða falleg þarna og gefa gott tilefni til uppstillinga og myndatöku.

Það kann hins vegar ekki góðri lukku að stýra að arka bara inn gilið, gil enda venjulega bara í gljúri eða fossi. Því þurfti á endanum að koma sér upp úr því og pjakka upp snarbratta skriðu upp á brún:

Efsti hluti Núpsárgljúfra heitir Skessutorfugljúfur. Þar eru þeir hrikalegustu skessukatlar sem ég hef séð. Enn og aftur varð mér hugsað til þess að enn einu sinni var mér komið á óvart, ég taldi mig hafa séð ýmislegt í náttúru Íslands en enn á ný sá ég eitthvað nýtt sem ég hafði ekki hugmynd um að væri til. Enn ein perlan.

Veðrið þennan daginn var mun betra en við höfðum þorað að vona. Eiginlega vorum við bara alveg búin undir að rigningin yrði óboðin ferðafélagi okkar, úða og létta þoku fengum við en ekkert sem bleytti okkur alvarlega. Síðla dags stytti alveg upp og seinna kaffið tókum við á mosaþembu rétt hjá Sessutorfugljúfrum og þá fór sólin að skína. Einstaka okkar tókst að dotta þarna í mosanum. Ljúft þetta líf.

En áfram var haldið, rétt ofan við gljúrin beið okkar dásamlegt tjaldstæði í Blómagili.

Kvöldrölt tókum við upp fyrir gilin fyrir ofan og reyndist þar viðbót við fegurðina sem við þegar höfðum notið þennan daginn. Þarna eyddum við nóttunni í tæplega 600m hæð í blómaskrúði.

Daginn eftir var aftur pakkað saman. Nú var ferðinni heitið inn að Grænalóni og var fyrst um sinn gengið var eftir fyrverandi farvegi útfalls Grænalóns.

Þarna hefur áður verið töluvert vatnsfall en yfirborð Grænalóns hefur nú lækkað langt niður fyrir þennan farveg og rennur nú úr lóninu undir Skeiðarárjökul í Súlu.

Myndin hér að neðan er tekin þar sem áður féll út úr Grænalóni og má á henni sjá hversu mikið hefur lækkað í lóninu:

Í hlíðunum beint á móti má sjá rönd sem markar hvar vatnsyfirborðið var. Úr skriðjöklinum sem gengur þarna niður úr Vatnajökli rennur jökulá og niður í Grænalón. Hún er nokkuð breið þarna og straumhörð þar sem farvegurinn hallar nokkuð. Leifur valdi úr hópnum traustasta manninn og kom það engu okkar á óvart að Bjarni varð fyrir valinu. Saman fóru þeir fyrstir yfir, við hin fengum skipun um að fylgjast gaumgæfilega með hvar þeir færu og koma á eftir þegar þeir gæfu merki. Við tókum okkur saman, tvö til fjögur, kræktum saman höndum með mittisólina óspennta á bakpokanum. Ekki vildum við láta pokann kaffæra okkur ef við dyttum. Líklega er þetta bæði breiðasta og straumharðasta vatnsfall sem ég hef vaðið. Ekki var þetta djúpt en vegna straumsins veitti mér ekkert af að vera þarna buxnalaus á naríunum.

Svo mikill var straumurinn að þegar við Darri fórum yfir þurftum við að bíða smástund á einum stað, á meðan stór steinn rúllaði með straumnum fyrir framan okkur. Þegar steinninn var farin framhjá fórum við yfir en steinninn hafði skrapað botninn og gerði það að verkum að farvegurinn dýpkaði og mátti stuttu síðar sjá hvernig vatnið frussaðist upp en það er merki um meira dýpi og straum. Við stóðum á bakkanum og horfðum á þetta agndofa yfir hvað breytingin á vatnsfallinu var mikil á skömmum tíma.

Nú var gengið meðfram Grænalóni og stefnt á tjaldstæði sem var í hlíðum Grænafjalls. Tjaldstæðið er á syllu í fjallinu á myndinni hér að neðan efst til hægri.

Á þessari mynd má glögglega sjá hversu hátt Grænalón hefur áður náð. Ég verð að viðurkenna að ég er búin að gleyma hvenær það náði þarna upp en mig minnir að það séu í mesta lagi nokkrir áratugir síðan.

Ekki var þetta hefðbundið tjaldstæði með gróðurþekju og vatnssalerni enda vorum við þarna í um 900m hæð. Við urðum samt merkilega lítið vör við það þar sem veðrið lék við okkur og hitastigið oftast yfir 10°C. Ótrúleg blíða.

Þessi dagleið var mun styttri og auðveldari en við höfðum búist við enda lónið minnkað mikið á undanförnum árum og leiðin sem krækja þurfti fyrir það styttist sem því nam. Við fórum því bæði í eftirmiðdagsrölt inn með hlíðinni þar sem vel sást yfir Skeiðarárjökul þar sem jakarnir klofnuðu úr honum og sprungu í lónið. Því fylgdu miklar drunur sem við heyrðum vel í frá tjaldstæðinu.

Um kvöldið fórum við í kvöldrölt að skoða nokkur gil sem lágu niður úr Grænafjalli. Þar gleymdum við kvenpeningurinn okkur í spjalli um prjónaskap, hespulopa, léttlopa, einfaldan, tvöfaldan og þrefaldan plötulopa. Mátti ekki milli sjá hver okkar hafði mest vit á þessu þar sem við kepptumst við að láta ljós okkar skína. Drengirnir botnuðu minnst í þessu umræðuefni og náðu að skoða nokkur gil á meðan við héldum þessu mali áfram.

Næsti dagur heilsaði heldur kalsalegri en degirnir á undan, heldur meiri vindur og úrkoma í loftinu. En það var háskýjað og útsýni yfir Skeiðarárjökul hið ágætasta. Það skiptir miklu máli að sjá landið sem maður ferðast um. Fyrir höndum var leiðin yfir jökul, bein lína um 14km og líklegt að leiðin yrði nokkuð hlykkjótt. Mjög fljótlega var ljóst að járnalaus gengjum við ekki þarna yfir og því var skaflajárnunum skellt undir okkur. Mannbroddar á svona jökli eru bráðnauðsynlegir.

Traust okkar á Leifi leiðsögumanni var takmarkalaust og því enginn beygur í okkur þó strax og við kæmum út á jökulinn væri ljóst að hann væri mun úfnari en gert var ráð fyrir. Sagðist Leifur aldrei hafa séð jökulinn svona úfinn. Fyrst reyndi hann að leita leiðar niður á við en jökulhryggirnir voru þvert á leið okkar. Einhverja leið fann hann gegnum þetta völundarhús en ósjaldan þurfti að snúa við og taka nýjan krók á leið okkar.

Miðja vegu milli Grænalóns og Skaftafellsfjalla er einkennilegt fyrirbrigði sem kallað hefur verið Svartiskógur. Þar er breitt belti af sandi á ísnum og skapar það mjög svo sérstakt andrúmsloft þarna á ísbreiðunni.

Inn á milli eru drullupyttir í lækjunum sem renna þarna og sökk ég a.m.k. einu sinni upp fyrir ökkla í leðjuna. Broddarnir mínir voru leiðinlegir, tolldu illa og voru oft að losna. Því þurfti ég oft að stoppa til að laga þá og dróst því afturúr. Sporin eftir hópinn voru misgreinileg og var það óneitanlega lítt þægileg tilhugsun að týnast í þessu landslagi. Það skal nú tekið fram að Bjarni var ávallt seinastur og hinir félagarnir pössuðu ávallt uppá að fara ekki langt á undan ef einhver dróst aðeins aftur úr.

Þegar Skaftafellsfjöllin nálguðust enn frekar dýpkuðu sprungurnar í jöklinum en eins og áður sagði var traust okkar á leiðsögumanninum takmarkalaust. Við vorum þess fullviss að hann myndi finna leið í gegn. Svo sannarlega var jökullinn úfin og grettur og broddalaus hefðum við aldrei farið þetta. Þegar ísinn virtist brattur og illkleifur brá Leifur fyrir sig exinni og hjó fyrir okkur spor.

Til aðstoðar var svo Bjarni sem stillti sér upp og leiddi kiðfættustu kerlingarnar yfir breiðustu sprungurnar. Í þessum gönguferðum játa ég nefnilega á mig einn veikleika, hann er sá að sökum þess hversu klofstutt ég er þá er ég alveg gersamlega ómöguleg í að klofa eða stökkva yfir skurði, lækjarsprænur, hvað þá djúpar jökulsprungur. Þar er ég mát og traustir klettar eins og Bjarni eru því gulls ígildi við að styðja svona kiðfættar kerlingar eins og mig.

Framundan var tjaldstæðið, það er á syllunni rétt ofan við gráa bakkann vinstra megin við miðju á myndinni hér að neðan.

Útsýnið af þessu tjaldstæði er með því magnaðara sem gerist á Íslandi þar sem maður horfir yfir Skeiðarárjökulinn yfir að Grænafjalli eftir að hafa eytt deginum í að villast í völundarhúsi íshryggja, ísprungna, sandhóla og leirpytta. Yfir tjaldstæðinu sjálfu gnæfðu svo Færineseggjarnar.

Um kvöldið röltum við aðeins um og virtum fyrir okkur litadýrðina og um hana og þá sýn sem blasti við okkur er best að hafa sem fæst orð.

Á þessu tjaldstæði var aðeins einn galli, það var vatnslaust. Að næsta læk var a.m.k. 5 mínuntna gangur ef ekki meir ……. aðra leiðina. En ég ætti ekki að kvarta mikið yfir því þar sem mér tókst alltaf að koma brúsanum mínum á ferðafélagana og missti því af því að prófa þessa vatnsgöngu.

Morguninn eftir vöknumum við örlítið stirð eftir jöklagöngu dagsins á undan. Þegar við litum út úr tjaldinu urðum við óneitanlega fyrir nokkrum vonbrigðum þar sem það var niðaþoka. Þennan daginn átti að ganga um mjög svo litskrúðug Skaftafellsfjöllin og Kjósareggjar og hafði ég hlakkað mikið til þess. Leifur hafði hugsað sér að fara með okkur upp á eggjarnar þarna og á Blátind en líkurnar á að það væri hægt voru litlar í þokunni. Þá var það bara plan B og farin hefðbundnari leið. Um hádegið áðum við í skarði rétt við Blátind. Þá létti þokunni örlítið og meðan við nörtuðum í hádegismatinn létti nægilega til svo fært varð á Blátind. Gatið sem opnaðist í þokunni var ægifagurt og það voru nokkrar paramyndirnar sem voru teknar með þennan bakgrunn.

Hvert sem litið var, þau augnablik sem þokunni létti, var litadýrðin ótrúleg. Enn og aftur duga hástig lýsingaorða engan veginn til að lýsa því sem fyrir augu bar og enn og aftur kom íslensk náttúra mér á óvart. Alltaf eitthvað nýtt sem ég hafði litla hugmynd um, var ég þó búin að skoða myndir af þessu svæði en samt var hægt að koma mér á óvart. Myndir ná engan veginn þeirri sýn og stemningu sem svona landslagai fylgir.

Fyrir lofthrædda var leiðin á Blátind þó örlítil áskorun en fyrir þá ólofthræddu var þetta kærkomið tækifæri til að tipla létt á tindunum.

Eftir þetta tindatrítl lá leiðin bara niður á við. Blátindur er í um 1200m hæð og nú var stefnan tekin niður í Skaftafell, niður Vesturdal. Þar eru falleg gil sem hægt er að dunda sér við að skoða, gáfum við okkur tíma til að stoppa í einu þeirra og freistaði hylurinn nokkurra félaga sem ekki gátu beðið eftir þrifabaðinu í Skaftafelli.

Eins og ætíð þá var seinasti spölurinn drjúgur, lækkunin töluverð úr 1200m og spottinn úr Bæjarstaðaskógi að brúnni að Morsá leyndi á sér. En í Skaftafell komumst við, enn og aftur í dýrðarveðri. Þá var nauðsynlegt að fara í þrifabað í sundlauginni að Svínafelli, tekið skal fram að við byrjuðum á sturtunum enda mátti í kvennaklefanum heyra ópið: “Oj, ógeðslega er vond lykt af mér!”

Að lokinni vel heppnaðri ferð er við hæfi að borða saman góðan mat. Það gerðum við, grilluðum á tjaldstæðinu og skáluðum fyrir leiðsögumanninum, þeim besta á landinu og auðvitað einnig okkur sjálfum.

Fleiri myndir úr ferðinni má sjá hér.